Welt

Franse film brengt een halve eeuw op een melkveebedrijf in kaart

Gilles Perrets “La Ferme des Bertrand‚ is iets zeldzaams in de Franse film: een verhaal over het succes op het platteland van drie generaties van een familie van melkveehouders. De publicatie ervan volgende week heeft extra weerklank gekregen nu boeren in heel Frankrijk in opstand komen uit protest tegen belastingen, kosten en regelgeving die volgens hen hun levensonderhoud vernietigen.

Het lot van de Franse boeren is een platgetreden pad in de Franse cinema, waarbij de nadruk doorgaans ligt op de getroffen familiebedrijven die het moderne leven aan de kant heeft gelaten.

In zijn baanbrekende trilogie “Profielen betalen”, Raymond Depardon volgde tachtigjarige boeren en herders die hun brood verdienden in afgelegen gebieden die getroffen waren door de leegloop van het platteland. Anderen hebben de schade onderzocht die is aangericht door de intensieve landbouw en de agrochemische industrie, waarbij hun levensonderhoud verwoest werd en familieboerderijen failliet gingen.

Er zijn nu minder dan een half miljoen Franse boeren, een fractie van hun naoorlogse totaal. Maar hun vervagende wereld neemt nog steeds een buitensporige plaats in in de nationale psyche, doordrenkt van heimwee naar het Franse plattelandsverleden en getint van schuldgevoel over de ontberingen die zovelen hebben ervaren.

Lees verderMinder, ouder, armer: de Franse landbouwcrisis in cijfers

La Ferme des Bertrand”, dat volgende week in de Franse bioscopen te zien is, vertelt een ander verhaal: dat van de succesvolle transitie van een melkveebedrijf naar de moderniteit onder drie generaties van dezelfde familie.

Het doel is niet om de strijd van anderen te kleineren of te negeren, zegt Perret, die de film samen met zijn partner Marion Richoux schreef, maar om een ​​landbouw te laten zien die zowel levensvatbaar als aantrekkelijk is, en die het milieu diep respecteert.

Economisch succes, menselijk falen

Al vroeg in de film ontmoeten we een drietal shirtloze broers die met voorhamers stenen kapot slaan om de basis te leggen voor hun toekomstige melkstal. Hun magere, gespierde lichamen duiden op een sober leven van zwaar zwoegen en soberheid.

De zwart-witbeelden zijn afkomstig uit een documentaire uit 1972, opgenomen door de Franse nationale omroep in het Alpengehucht waar Perret opgroeide, op een steenworp afstand van het melkveebedrijf van de gebroeders Bertrand.

Vijfentwintig jaar later leende Perret een camera om hetzelfde trio te filmen terwijl ze zich voorbereidden om de boerderij door te geven aan hun neef en zijn vrouw. Nog een kwart eeuw later hervatte hij het filmen, met nu een derde generatie Bertrands aan het roer, voordat hij de drie tijdperken samenvoegde tot een fascinerende kroniek van een halve eeuw van veerkracht en aanpassing op het platteland.

De gebroeders Bertrand in een documentaire uit 1972 van Marcel Trillat. © ORTF

Wanneer ze in 1997 het stokje doorgeven, laten de drie broers een gezond bedrijf achter, maar tegen een hoge prijs: ze zijn alle drie vrijgezel gebleven en hebben hun persoonlijke ambities terzijde geschoven om gedurende een leven vol persoonlijke opoffering gebonden te blijven aan hun land en vee.

Zoals de besnorde André, het opvallende personage van de film, in een ontnuchterende reflectie zegt: hun verhaal is er een van “economisch succes en menselijk falen”.

Er is een derde generatie van de Bertrand-familie voor nodig om eindelijk een gezonder evenwicht te vinden tussen werk en gezinsleven, geholpen door een indrukwekkend arsenaal aan machines die de aard van hun werk onherkenbaar hebben veranderd.

“De jongeren doen tegenwoordig nauwelijks nog handwerk”, mompelt André, gebogen over zijn stok, nog steeds doorwerkend in de meest recente beelden van de film. ‘Maar ze weten zeker het een en ander over machines.’

Een beschermde bubbel

André en zijn broers verzorgen veel van de meest innemende scènes uit de film, of het nu gaat om het vakkundig hanteren van een sikkel, het masseren van een kip of het roepen van elk van hun honderd koeien bij de naam.

Maar Perrets film koestert geen nostalgie naar vervlogen tijden. Het begint met een shot van een gloednieuwe melkmachine, die de gepensioneerde Hélène, van de tweede generatie van de familie Bertrand, gekscherend introduceert als haar “vervanger” – een die het werk van haar zoon minder vermoeiend en repetitief zal maken.

Hélène (links), haar zoon Marc (rechts) en haar schoonzoon Alex: generaties twee en drie van de familie Bertrand.
Hélène (links), haar zoon Marc (rechts) en haar schoonzoon Alex: generaties twee en drie van de familie Bertrand. © Laurent Neef

De bedoeling is om de kijkers te provoceren, zegt Perret, door een vorm van landbouw te introduceren die aansluit bij de samenleving en bij de technologische evoluties die onze wereld vormgeven.

“In veel andere sectoren heeft mechanisatie geleid tot banenverlies en verslechtering van de arbeidsomstandigheden”, zegt hij. “In dit geval lijkt het erop dat robots een grote hulp kunnen zijn voor mensen, door enkele van de meest uitputtende taken over te nemen in een beroep dat 24 uur per dag aanwezigheid vereist, 365 dagen per jaar.”

Ondanks al het gepraat over succes, maakt de film geen geheim van de fysieke tol van de Bertrands. André’s twee broers stierven slechts enkele weken na hun pensionering. Hun neefje werd slechts 50 jaar, waardoor Hélène achterbleef met drie kinderen en een boerderij om te runnen.

Het feit dat de boerderij is ingeschakeld, heeft veel te danken aan de bevoorrechte ligging in de beschermde kaasregio Haute-Savoie, de thuisbasis van Reblochon-kaas.

De benaming betekent dat hun melk wordt verkocht tegen tweemaal de prijs van melk uit de vlakten of industriële boerderijen. Ze opereren feitelijk in een zeepbel, beschermd tegen de marktkrachten die talloze andere boeren overlaten aan de grillen van volatiele prijzen waar ze geen controle over hebben.

Zwoegen met een doel

In de 25 jaar sinds hij de boerderij voor het eerst filmde, heeft Perret een grote hoeveelheid sociaal georiënteerd werk opgebouwd, waarbij hij soms samenwerkte met de vuile journalist en politicus François Ruffin om de ergste gevolgen van het ongebreidelde kapitalisme aan de kaak te stellen. Zijn films richten zich op de menselijke impact van economische en maatschappelijke transformaties en werpen een licht op ruimtes van verzet tegen de dwingende krachten van gemondialiseerde economieën.

Hij zegt dat het opgroeien naast de familie Bertrand heeft bijgedragen aan het vormgeven van zijn kijk en interesses.

“In al mijn films heb ik geprobeerd onze relatie tot werk in vraag te stellen, de betekenis van wat we doen, hoe we de omstandigheden kunnen verbeteren en wat er gedaan kan worden om ons milieu te beschermen”, zegt hij. “Dit zijn allemaal dingen die de kern van hun leven vormen.”

André's broer Patrick hanteert zijn zeis op beelden uit 1997.
André’s broer Patrick hanteert zijn zeis op beelden uit 1997. © Gilles Perret

Om in aanmerking te komen voor het Reblochon-label is de boerderij gebonden aan strikte richtlijnen die niet-natuurlijke voeding voor het vee uitsluiten en vereisen dat de dieren minimaal 150 dagen per jaar in de bergweiden grazen.

“Het kwalificeert niet helemaal als biologische landbouw, maar het komt wel heel dichtbij”, zegt Perret, en benadrukt de rol van de Bertrands bij het vormgeven en behouden van de ongerepte omgeving rond het gehucht waar hij nog steeds woont – zowel een geschenk van de natuur als een erfenis van hun moeizame arbeid.

“Het geld dat we verdienen is om van te leven”, zegt een van de broers halverwege de film, terwijl hij na een dag zwoegen op zijn zeis geniet van het uitzicht. “De echte voldoening komt voort uit het schoon en gezond houden van onze natuur.”

“La Ferme des Bertrand” (89min) draait op woensdag 31 januari in de Franse bioscopen.

De Franse landbouwprotesten

Franse boeren hebben wegen, kruispunten en snelwegen geblokkeerd uit protest tegen de lonen, de lage voedselprijzen en de milieuregels die volgens hen hun levensonderhoud ruïneren, in navolging van de protesten die in andere EU-landen plaatsvinden.

Terwijl konvooien tractoren richting Parijs oprukken en de hoofdstad dreigen te blokkeren, heeft de nieuwe premier van Frankrijk, Gabriel Attal, vrijdag belangrijke concessies aangekondigd, waaronder een einde aan de stijgende brandstofkosten en de vereenvoudiging van de regelgeving.

Maar de belangrijkste boerenvakbond, de FNSEA, noemde de maatregelen onvoldoende en beloofde haar mobilisatie voort te zetten totdat de regering aan al haar eisen zou voldoen.

Adelbert

Hallo, ich bin Adelbert. Ich bin Nachrichtenautorin und es liegt mir am Herzen, wichtige Geschichten zum Leben zu erwecken. Ich schreibe nun schon seit Jahren und liebe die Herausforderung, die richtigen Worte zu finden, um eine Geschichte auf interessante Weise zu erzählen. Meine Lieblingsthemen sind Politik und aktuelle Ereignisse, und ich bemühe mich, den Lesern genaue Informationen zu liefern, die ihnen helfen können, fundierte Entscheidungen zu treffen. Wenn ich nicht schreibe, genieße ich es, neue Orte zu erkunden und neue Leute kennenzulernen.
Schaltfläche "Zurück zum Anfang"